Hoe werkt een vaderschapstest tijdens de zwangerschap?

Soms wilt u al tijdens de zwangerschap duidelijkheid over het biologisch vaderschap. In dat geval kan een prenatale vaderschapstest uitkomst bieden. Veel mensen vragen zich daarbij af hoe zo’n test precies werkt, vanaf wanneer deze mogelijk is en of dit veilig is voor moeder en baby.

In deze blog leggen wij stap voor stap uit hoe een vaderschapstest tijdens de zwangerschap werkt.

Wat is een vaderschapstest tijdens de zwangerschap?

Een vaderschapstest tijdens de zwangerschap is een DNA-test waarmee wij al vóór de geboorte kunnen onderzoeken of een man de biologische vader is van het ongeboren kind. Bij deze test maken wij gebruik van celvrij foetaal DNA dat van nature in het bloed van de moeder aanwezig is. Dat DNA vergelijken wij vervolgens met het DNA van de vermeende vader.

Het grote voordeel van deze methode is dat er geen ingreep bij de baby nodig is. Er hoeft dus geen vruchtwater of placentaweefsel te worden afgenomen. Daardoor is deze methode veel veiliger dan oudere invasieve technieken.

Hoe werkt de test precies?

De test werkt op basis van DNA-vergelijking.

Tijdens de zwangerschap komt een kleine hoeveelheid DNA van de baby via de placenta in de bloedbaan van de moeder terecht. Dit noemen wij celvrij foetaal DNA. Door een bloedmonster van de moeder te analyseren, kunnen wij dit DNA in het laboratorium detecteren en onderzoeken.

Vervolgens vergelijken wij de genetische kenmerken van het ongeboren kind met die van de vermeende vader. Voor de vader is daarvoor meestal een wangslijmvliesmonster nodig. Vaak nemen wij daarnaast ook een wangslijmvliesmonster van de moeder mee in de analyse, zodat de DNA-profielen goed van elkaar kunnen worden onderscheiden en geïnterpreteerd.

Met andere woorden: wij testen niet rechtstreeks “de baby” via een aparte medische ingreep, maar gebruiken het DNA van de baby dat al in het bloed van de moeder aanwezig is. Juist dat maakt deze vorm van prenataal vaderschapsonderzoek zo toegankelijk en veilig.

Welke monsters zijn nodig?

Voor een niet-invasieve prenatale vaderschapstest zijn doorgaans de volgende monsters nodig:

• een bloedmonster van de moeder;
  

• een wangslijmvliesmonster van de moeder;
  

• een wangslijmvliesmonster van de vermeende vader.
  
  

Het bloedmonster van de moeder bevat het celvrije foetale DNA. De wangslijmvliesmonsters gebruiken wij om het DNA van de moeder en de vermeende vader goed te kunnen vergelijken met het DNA-profiel dat uit het bloedonderzoek naar voren komt.

Vanaf wanneer kan een vaderschapstest tijdens de zwangerschap?

Een niet-invasieve prenatale vaderschapstest kan worden uitgevoerd vanaf 7 weken zwangerschap, wat neerkomt op ongeveer 9 weken gerekend vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie.

Dat vroege moment is mogelijk omdat er vanaf dan vaak voldoende celvrij foetaal DNA in het bloed van de moeder aanwezig is om een betrouwbare analyse uit te voeren.

In sommige gevallen kan het voorkomen dat er nog niet genoeg foetaal DNA beschikbaar is in het bloedmonster. Dan kan een tweede afname op een later moment nodig zijn.

Is een prenatale vaderschapstest veilig?

Ja. Een niet-invasieve prenatale vaderschapstest geldt als veilig, omdat alleen een bloedafname bij de moeder en wangslijmvliesmonsters nodig zijn. Er wordt niet met een naald in de baarmoeder gegaan en er wordt geen vruchtwater of placentaweefsel afgenomen.

Daardoor is deze test risicovrij voor moeder en baby. Dat is een belangrijk verschil met oudere invasieve methoden, zoals een vlokkentest of vruchtwaterpunctie, waarbij wel een kleine kans op complicaties bestaat.

Juist daarom kiezen veel mensen tegenwoordig voor de niet-invasieve methode.

Hoe worden de monsters afgenomen?

Voor de moeder is een bloedafname nodig. Die wordt uitgevoerd door een bevoegde zorgprofessional. Daarnaast worden wangslijmvliesmonsters afgenomen door met een wattenstaafje langs de binnenkant van de wang te strijken. Voor de vermeende vader is meestal alleen zo’n wangslijmvliesmonster nodig.

De afname van het wangslijmvlies is eenvoudig en pijnloos. Dat maakt deze test ook praktisch goed uitvoerbaar.

Hoe betrouwbaar is een vaderschapstest tijdens de zwangerschap?

Een prenatale vaderschapstest is een geavanceerde en betrouwbare vorm van DNA-onderzoek. De betrouwbaarheid hangt daarbij samen met de kwaliteit van de monsters en de zorgvuldigheid van de laboratoriumanalyse.

Ook bij deze test vergelijken wij specifieke DNA-kenmerken om te beoordelen of het biologisch vaderschap wordt ondersteund of juist kan worden uitgesloten. Hoewel een prenatale test technisch complexer is dan een standaardtest na de geboorte, is het onderliggende principe hetzelfde: wij vergelijken relevante genetische kenmerken en trekken op basis daarvan een wetenschappelijk onderbouwde conclusie.

Waarom kiezen mensen voor een vaderschapstest tijdens de zwangerschap?

De redenen kunnen heel verschillend zijn. Voor veel mensen draait het om duidelijkheid en rust in een emotioneel onzekere periode. Vroegtijdige duidelijkheid kan helpen bij persoonlijke, relationele en praktische keuzes.

Voor sommigen is juist het voordeel doorslaggevend dat de test al vroeg in de zwangerschap mogelijk is. U hoeft dan niet te wachten tot na de geboorte om antwoord te krijgen op een belangrijke vraag.

Is een prenatale vaderschapstest hetzelfde als een gewone vaderschapstest?

Nee, niet helemaal.

Het doel is hetzelfde: vaststellen of een man de biologische vader is. Maar de manier waarop het DNA wordt verkregen, is anders. Bij een gewone vaderschapstest na de geboorte werken wij meestal met wangslijmvlies van het kind en de vermeende vader. Tijdens de zwangerschap gebruiken wij het celvrije foetale DNA uit het bloed van de moeder, gecombineerd met DNA-monsters van de moeder en de vermeende vader.

Daardoor is een prenatale test laboratoriumtechnisch complexer. Tegelijk is het een zeer waardevolle oplossing wanneer duidelijkheid al vóór de geboorte gewenst is.

Conclusie

Een vaderschapstest tijdens de zwangerschap werkt met celvrij foetaal DNA dat van nature in het bloed van de moeder aanwezig is. Voor de test zijn doorgaans een bloedmonster van de moeder en wangslijmvliesmonsters van de moeder en de vermeende vader nodig. Vervolgens vergelijken wij in het laboratorium het DNA van het ongeboren kind met dat van de vermeende vader.

Kort samengevat:

• een prenatale vaderschapstest kan al vroeg in de zwangerschap worden uitgevoerd;
  

• wij gebruiken daarvoor celvrij foetaal DNA uit het bloed van de moeder;
  

• er is geen ingreep bij de baby nodig;
  

• de test is niet-invasief en daarmee veilig voor moeder en baby;
  

• het doel is al tijdens de zwangerschap duidelijkheid te geven over het biologisch vaderschap.